Frostvörn bakflæðisvarnar ofanjarðar: gerðu þetta fyrir fyrsta frost

Bakflæðisvörn er loki sem stöðvar vatn sem hefur staðið í lögnum svo það renni ekki aftur inn í neysluvatnið.

Frostvörn bakflæðisvarnar ofanjarðar byggist á tæmingu samstæðunnar fyrir frost,

eða á einangraðan skáp þar sem hitanemi stýrir hitunni og heldur í að minnsta kosti 4°C [1];

lagnir í jörðu skulu þar að líka liggja á frostfrítt dýpi, almennt um 1,2 m [1].

Það er auðvelt að gleyma dagsetningu úr tilkynningu veitunnar þegar veður snýst hratt.

ValveDue er fyrirhugað skipulagsforrit fyrir iPhone (iOS 17+) sem á að fylgjast með dagsetningar af slíku tagi og árstíðabundnar áminningar

um viðhald; appið er ekki enn skráð á App Store og eiginleikar þess eru óstaðfestir [4].

Hvernig heldur bakflæðisvörn ofanjarðar fyrir frosti?

Bakflæðisvörn ofanjarðar helst heil þegar vatn er farið úr samstæðunni áður en hiti nær frostmarki,

eða þegar hún stendur í hitastýrðum skáp. Leiðbeiningar HMS um slöngukefli lýsa einstreymisloka á grein frá stofnlögn neysluvatns:

lokinn á að hindra að vatn sem hefur legið lengi renni til baka inn í drykkjarvatnið;

hann á að vera í samræmi við ÍST EN 1717 og virkni hans á að vera prófanleg [1].

Sama skjal setur frostreglu fyrir óupphitað rými: einangraður skápur með hitagjafa sem hitanemi stýrir og heldur minnst 4°C [1].

ÍST EN 1717 er staðallinn sem leiðbeiningarnar um slöngukefli nefna fyrir vörn gegn mengun neysluvatns vegna bakflæðis [1].

Fyrir húseigandann þýðir tilvísunin tvennt.

Búnaðurinn á að vera gerður samkvæmt staðlinum, og það á að vera hægt að prófa hvort hann virkar.

Vetrarvinna kemur ekki í stað þeirrar prófunar.

Tæming hindrar að lokinn springi; hún sannar ekki að hann stoppi bakflæði þegar vatn er sett inn að vori.

Ef tilkynning veitunnar biður um prófun á að fylgja henni og láta aðila sem veitan viðurkennir sjá um mælinguna.

Ofanjarðar vökvunartenging er ekki slöngukefli, en samstæða á vegg eða standi stendur frammi fyrir sömu tveimur áhættum:

bakflæði inn í neysluvatn og ís sem sprengir lokahús. Grafinn hluti aðfærslu leysir ekki ofanjarðarhlutann.

Leiðbeiningarnar setja lagnir í jörðu á frostfrítt dýpi, almennt um 1,2 m, en lokar,

prófunarhanar og lokahús fyrir ofan yfirborð frjósa samt ef vatn situr í þeim [1].

Áður en aðferð er valin þarf að flokka lögnina.

Neysluvatn er vatn ætlað til drykkjar eða matargerðar, hvort sem það kemur úr dreifikerfi, tanki eða öðru íláti,

og neysluvatnskerfi húss er lagnir og búnaður milli vatnsinntaks húss og krana [3].

Reglugerðin um neysluvatn gildir ekki um hitaveituvatn [3].

Snjóbræðsla eða heitur pottur sem fær affall hitaveitu er því annað kerfi en bakflæðisvörn á garðlögn.

Taflan hér er ákvörðunarrammi út frá þessum viðmiðum, ekki mæling á einu húsi.

Áður en fyrsta frost kemur

Undirbúningur fyrir frost byrjar á því að vita hvort samstæðan er á neysluvatni og hvort tilkynning veitunnar er þegar komin.

Almannavarnir lýsa því að frostskemmdir í húsum fari fyrst að koma fram þegar húshiti fer niður fyrir 4 gráður,

og að við það veðurfar sem þær nefna megi almennt búast við slíkri kólnun eftir 3-4 daga án hita [2].

Útilögn sem notar affall kólnar mun hraðar: snjóbræðsla og lögn í heitan pott geta orðið fyrir frostskemmdum innan sólarhrings [2].

Ofanjarðar bakflæðisvörn stendur í útihita, svo hún á heima í fyrsta verkinu,

ekki á lista sem bíður þangað til stofan er orðin köld.

Safnaðu þessu áður en lokinn er snertur. Finndu aðrennslislokann innanhúss, lægðu tæminguna og alla prófunarhana á samstæðunni.

Athugaðu hvort skápur sé til staðar og hvort hitanemi sé tengdur.

Lestu tilkynningu veitunnar og skildu hana frá auglýsingum um frostlög.

Leyfi heilbrigðisnefndar þarf fyrir íblöndun efna sem ætluð eru til meðhöndlunar á neysluvatni [3].

Neysluvatn skal vera laust við örverur, sníkjudýr og efni í því magni sem getur haft áhrif á heilsu manna [3].

Frostlegi þarf að dæla í gegnum kerfi sem er blásið út með loftpressu, og slíkt kerfi er ekki drykkjarvatnslögn [2].

Ferlið í heild er tekið saman í þessari grein,

frá því að viðvörun berst til þess að aðrennslið er opnað að vori.

Dæmi um röðun, ekki mæling á þínu húsi: hiti dettur út á mánudegi.

Inni má búast við að skemmdir byrji þegar hiti er kominn niður fyrir 4 gráður,

oft eftir þrjá til fjóra daga [2]. Snjóbræðsla á affalli getur skemmst innan eins sólarhrings [2].

Ofanjarðar vökvunarloki hefur engan varma frá húsinu.

Ákvörðunin er að tæma hann sama dag og viðvörun berst, og láta innanhússlagnir bíða þar til aðrennsli útisamstæðunnar er lokað.

Prófunarhanar eru oft lægstu punktarnir sem gleymast. Þeir eru litlir og snúa út úr búknum.

Vatn í stuttum stúti frýs samt og getur klofið lokahúsið þótt aðallögnin séu tómar.

Opnaðu hvern hana, ekki aðeins þann sem snýr að þér. Garðslanga sem hangir á tengingu heldur einnig vatni.

Skrúfaðu hana af og tæmdu hana áður en skápnum er lokað.

Fimm skref við tæmingu

Tæming ofanjarðarbakflæðisvarnar er röð skrefa, ekki eitt handtak.

Gerðu skrefin í þessari röð sama dag og frostviðvörun eða tilkynning veitunnar kemur.

• Lokaðu aðrennslislokanum innanhúss svo ekkert nýtt vatn nái út í samstæðuna.
• Opnaðu tæmiloka á lægsta punkti og alla prófunarhana þar til rennsli stöðvast og loft kemur í staðinn.
• Haltu hönd undir hverjum hana í nokkrar sekúndur.
• Dropi sem heldur áfram þýðir að aðrennsli er ekki lokað eða að hólfið er enn fullt.
• Ef samstæðan á að standa úti án vatns skaltu skilja tæmiloka opna aðeins ef leiðbeiningar framleiðanda segja það.
• Ef ekkert kemur fram skaltu ekki giska á vetrarstöðu. Biddu fagmann að staðfesta hana.
• Ef samstæðan situr í óupphituðu rými og á að halda vatni,
• settu hana í einangraðan skáp með hitagjafa sem hitanemi stýrir og staðfestu að skápurinn haldist í minnst 4°C
• [1]. Einangrun án varmagjafa uppfyllir ekki þau skilyrði.

Að loka aðalstopphananum innanhúss verndar ekki samstæðuna eina og séru. Vatn sem þegar stendur í lokahúsi,

í prófunarstútum og í stuttri útlögn út að vegg frýs þótt ekkert nýtt vatn komi innan frá.

Tæming þýðir að opna lægsta punkt þar til loft leysir vatnið af hólmi, ekki aðeins að snúa einum loka.

Ef stopphani innanhúss lekur fram hjá sæti kemur nýr dropi út um prófunarhana eftir nokkra stund.

Þá er tæmingunni ekki lokið og pípari þarf að sjá um hanann áður en frost gengur yfir.

Eftir skref fimm skaltu skoða gólfið í kring.

Vatn sem safnast í skál undir lokanum og frýs getur lyft samstæðunni þótt pípan sjálf sé tóm.

Þurrkaðu upp polla áður en kvöldfrost kemur. Snertu ekki rafmagnshitara með blautum höndum.

Ef hitari eða nemi lítur skemmdur út skal fagmaður tengja hann.

Loftpressa og frostlögur koma inn þegar um snjóbræðslu eða pottalögn á affalli hitaveitu er að ræða,

ekki þegar um neysluvatn er að ræða [2]. Reglugerð um neysluvatn gildir ekki um hitaveituvatn,

svo aðferð sem er rétt notuð á affalli er ekki heimild til að blanda efnum í drykkjarvatnskerfið [3].

Ef óvissa er um hvoru kerfi garðlögnin tilheyra skaltu stansa áður en ílát með frostlegi er opnað.

Ef fleiri en ein útitenging er á húsinu skaltu meðhöndla hverja samstæðu fyrir sig.

Sameiginlegur aðrennslisloki innanhúss tæmir ekki hliðargrein sem hefur sinn eigin loka í opinni stöðu.

Skrifaðu á eyðublaðið hve margar samstæður eru á húsinu og merktu hverja þeirra þegar hún er tóm.

Talningin kemur í veg fyrir að norðurhliðin gleymist þótt suðurhliðin sé þegar afgreidd.

Eftir tæmingu: eyðublað til útfyllingar

Eftir tæmingu er samstæðan aðeins örugg ef einhver getur séð hvað var gert og hvað vantar enn.

Fylltu þetta út og geymdu með tilkynningu veitunnar.

Viðmiðin í eyðublaðinu eru þau sem heimildirnar að ofan nefna, ekki mæling sem á að finna upp.

Frostviðvörun barst (dagur og tími):
Lögn: neysluvatn / hitaveituaffall / veit ekki
Samstæða: ofanjarðar / í skáp / grafin aðfærsla
Aðrennslisloki lokaður: já / nei
Prófunarhanar tæmdir, dropi hættur: já / nei
Skápur með hitanema, hitastilling í lagi: já / nei / á ekki við
Frostlögur: ekki notaðir / aðeins á affall, ekki á neysluvatn
Fjöldi samstæðna á húsinu og hverjar eru þegar tómar:
Nafn og athugasemd (leki, skemmdur loki, beðið eftir pípara):

Farðu yfir eyðublaðið daginn eftir, áður en verkið er talið búið.

Opnaðu skápinn og lestu hitann ef varmagjafi er í notkun.

Kíktu á prófunarhana: nýr dropi þýðir að vatn hefur skilað sér aftur inn.

Ef aðfærslan var grafin áður en þú fluttir inn og dýptin er óþekkt skaltu ekki skrá almenna viðmiðið sem staðreynt

um þína lóð. Um 1,2 m er almenna dýptarmarkið í leiðbeiningunum, ekki mæling á þínu húsi [1].

Skápurinn getur skemmst í löngu kuldakasti.

Hitanemi getur bilað, hurð getur staðið opin eftir að einhver náði í verkfæri, og snjór getur lagst upp að loftopum.

Skoðaðu skápinn aftur eftir fyrstu frostnóttina, ekki aðeins daginn sem hitinn var tengdur.

Ef mælirinn sýnir undir fjórum gráðum skaltu tæma samstæðuna strax í stað þess að hækka stillinguna og vona að næsta

nótt verði mildari [1].

Þegar vorar skaltu ekki opna aðrennslið á fullu í einu.

Opnaðu rólega, horfðu á prófunarhana og á gólfið undir samstæðunni, og lokaðu aftur ef leki kemur fram.

Virkni einstreymisloka á að vera prófanleg samkvæmt ÍST EN 1717 [1].

Ef veitan krefst formlegrar prófunar á að fylgja tilkynningu hennar.

Eyðublaðið skráir aðeins tæmingu og ástand skáps, ekki niðurstöðu slíkrar prófunar.

Hvenær duga heimaviðgerðir ekki lengur?

Heimaviðgerðir stöðvast þegar samstæðan lekur, þegar óvíst er hvort lögnin er neysluvatn, eða þegar skápurinn heldur ekki 4°C [1].

Lokaður aðrennslisloki og tómur hani leysa ekki sprunginn búk, fastan loka eða prófunarhana sem ekki lokast.

Þá þarf pípara sem þekkir búnaðinn til að meta hann og taka á skemmdunni.

Leyfi heilbrigðisnefndar er ekki formsatriði sem má sleppa á garðslöngu.

Fyrir íblöndun efna sem ætluð eru til meðhöndlunar á neysluvatni þarf leyfi,

og reglugerðin kveður á um að neysluvatn sé laust við örverur,

sníkjudýr og efni í því magni sem getur haft áhrif á heilsu manna [3].

Almannavarnir mæla með loftpressu og frostlegi á snjóbræðslu og pottalögn á affalli, þar sem skemmdir geta komið innan sólarhrings [2].

Að yfirfæra þau tilmæli á bakflæðisvörn drykkjarvatns er misskilningur, ekki flýtileið.

Hitari í skáp leysir ekki rafmagnsleysi.

Ef bæði hiti húss og rafmagn detta út á sama tíma hættir skápurinn að halda hitanum.

Þá gildir sama regla og fyrir óvarða samstæðu: tæma á meðan vatn er enn fljótandi.

Almannavarnir benda á að hús án hita geti náð skemmdamörkum á þremur til fjórum dögum,

en útiaffall getur farið fyrr [2]. Ekki bíða svo lengi með ofanjarðarvörnina.

Veitan á þínu svæði getur sett styttri frest eða aðra röð en þessi grein. Tilkynning hennar gildir framar almennri lýsingu.

Greinin eru almennar upplýsingar, ekki fyrirmæli um þitt hús og ekki lögfræðileg ráðgjöf.

Helstu atriði

Fimm atriði skulu haldast í hatti frá því að verkið hefst.

Frostvörn ofanjarðarbakflæðisvarnar byggist á tæmingu, hitun í skáp þar sem vatn situr eftir,

og á því að rugla ekki saman neysluvatni og hitaveituaffalli.

• Tæmdu bakflæðisvörn ofanjarðar áður en frost kemur; djú aðfærslulögn verndar ekki lokahús fyrir ofan jörð.
• Í óupphituðu rými þarf einangraðan skáp og hitanema sem heldur minnst 4°C [1].
• Lagnir í jörðu að slöngukeflum skulu liggja á frostfrítt dýpi, almennt um 1,2 m [1].
• Einstreymisloki á grein frá neysluvatni á að fylgja ÍST EN 1717 og vera prófanlegur [1].
• Frostlögur án leyfis á ekki heima á neysluvatni; loftpressa og frostlögur eiga við affall hitaveitu,
• sem getur frosið innan sólarhrings [2] [3].

Algengar spurningar

Svörin hér eiga við ofanjarðarsamstæðu á heimili og vísa í opinber viðmið, ekki í tilkynningu einnar veitu.

Hvenær á að tæma ofanjarðarbakflæðisvörn?

Tæma á að ofanjarðarbakflæðisvörn þegar frostviðvörun berst, ekki þegar ís hefur myndast í lokahúsinu.

Frostskemmdir innanhúss koma fyrst fram þegar hiti fer niður fyrir 4 gráður,

en á því veðurfar sem almannavarnir lýsa gerist slík kólnun oft eftir þrjá til fjóra daga án hita [2].

Samstæðan úti kólnar fyrr en stofan og því á hún heima fyrst á listanum.

Má setja frostlög í lögn sem tengist neysluvatni?

Ekki nema heilbrigðisnefnd hafi veitt leyfi fyrir að blanda efni í neysluvatn.

Reglugerðin um neysluvatn krefst þess að vatn sé laust við örverur,

sníkjudýr og efni í því magni sem getur haft áhrif á heilsu manna [3].

Loftpressa og frostlegur eiga við kerfi sem er blásið út, til dæmis snjóbræðslu og pottalögn á affalli hitaveitu,

þar sem frostskemmdir myndast innan sólarhrings [2].

Hversu kalt má verða í skáp í kringum lokann?

Ekki má skápurinn í óupphituðu rými fara niður fyrir 4°C ef vatn á að standa í samstæðunni.

Leiðbeiningarnar um slöngukefli lýsa einangraðum skáp með hitagjafa sem stýrt er af hitanema og heldur minnst 4°C hita í skápnum

[1]. Athugaðu hitann eftir fyrstu frostnóttina, því hitanemar geta bilað.

Hver er munurinn á neysluvatni og hitaveituvatni hér?

Reglugerðin um neysluvatn gildir ekki um hitaveituvatn,

og neysluvatnskerfi húss er lagnir og tilheyrandi búnaður milli vatnsinntaks húss og krana [3].

Þess vegna á loftpressa og frostlegur aðeins við kerfi sem er blásið út, en aldrei á vörn sem tengist drykkjarvatni.

ValveDue er fyrirhugað app sem ætlað er að minna aðeins á dagsetninguna í tilkynningu veitunnar; það er ekki veita,

bókar ekki prófara og staðfestir ekki að reglum sé fylgt [4].

References

[1] HMS leiðbeiningar um slöngukefli https://www.byggingarreglugerd.is/leidbeiningar/slongukefli

[2] Almannavarnir um frost við skerðingu hitaveitu https://www.almannavarnir.is/skerding-a-hitaveitu/

[3] Reglugerð um neysluvatn https://island.is/reglugerdir/nr/0536-2001

[4] ValveDue https://taoapex.com/en/products/valvedue/